رونق گاوبانگی در پارک ملی گلستان

الهام مصدقی راد:بانگ گوزن قرمز، سال جاری بیش از سال های قبل شنیده شده است و کارشناسان می گویند مشارکت مردم در حفاظت از گونه های حیات وحش به افزایش جمعیت حیات وحش در پارک ملی گلستان منجر شده است.

رونق گاوبانگی در پارک ملی گلستان

فصل گاوبانگی گوزن های قرمز فرا رسیده است. فصل جفت گیری مرال یا گوزن قرمز فرا رسیده است و بدین ترتیب از نیمه آخر تابستان تا نیمه اول ماه پاییز گام های اولیه برای افزایش جمعیت این گونه از حیات وحش برداشته می گردد.

مرال های نر که نزدیک به 3 ماه است شاخ های افتاده شان بار دیگر سبز شده و بر سرهایشان محکم شده است، بر سر تصاحب مرال های ماده جدال می نمایند و گاوبانگ سر می دهند و نعره می کشند.

مرال قوی تر، بر دیگر رقبایش پیروز می گردد و تعدادی از مرال های ماده را تصاحب می نماید. بسته به ماده هایی که در یک قلمرو حضور دارند، اهالی حرمسرای مرال نر متفاوت است؛ گاهی 2 ماده و گاهی تا 5 ماده در تصاحب یک گوزن قرمز نر قرار می گیرد. گوساله ها اما حدود 8 ماه بعد به جهان می آیند و هر مرال ماده نیز به طور معمول یک گوساله به جهان می آورد.

پس از آن مرال نر، گوزن قرمز ماده را ترک می نماید و به جنگل می زند. مرال مادر تا یک ماه گوساله اش را در دل بوته ها پنهان می نماید و به گوساله خود شیر می دهد تا از گزند خرس، گرگ و گربه های وحشی در امان بماند.

جدال مرال های نر بر سر تصاحب ماده ها با گاوبانگ همراه است و گاه این جدال به زخمی شدن و آسیب دیدن نرها منجر می گردد. اما جدی ترین آسیب به گوزن های قرمز ایرانی نه در جدال با دیگر رقبا که اتفاقی طبیعی و ذاتی است که در جدال با شکارچیانی است که گوکر سر می دهند؛ شکارچیانی که نعره مرال های نر را تقلید می نمایند و آنها را به هوای جدال با مرال نر دیگر، به قتلگاه می کشانند و گونه بخت برگشته را شکار می نمایند. در این روش، مرال نر، قربانی گاوبانگ ساختگی شکارچیان می گردد.

مرال، از گونه های مورد حمایت در حیات وحش است که جمعیت آن نسبت به سال های گذشته به دلیل شکار غیرمجاز کاهش یافته است. جنگل های هیرکانی مهم ترین زیستگاه مرال ها در ایران است. پارک ملی گلستان، گلستانک در نزدیکی چالوس و دودانگه در مازندران، اصلی ترین زیستگاه گوزن قرمز است.

مشاهده مرال ها اما کاری بس سخت است، آنها لابه لای پوشش انبوه جنگلی پنهان می شوند و صبح ها پیش از طلوع آفتاب و عصرها بعد از غروب خورشید، نمایان می شوند. به همین دلیل است که شکارچی ها در فصل جفت گیری به سراغشان می روند و از نیمه شهریور تا نیمه مهر با بانگ گوکر آنها را به جدال مرگبار خود فرامی خوانند.

شکارچی ها برای تقلید گاوبانگی گوزن قرمز سوراخی در شاخ کَل، از دیگر گونه های حیات وحش، ایجاد می نمایند و در آن می دمند و صدای گاوبانگی مرال را تقلید می نمایند. مرال های نر نیز در اندیشه جدال با رقیب به سوی گاوبانگی ساختگی حرکت می نمایند و طعمه گلوله شکارچیان می شوند. به همین دلیل است که بیشتر نرهای گله گوزن قرمز قربانی شکار می شوند. نرهای قوی گوشت بیشتری نسبت به مرال های ماده دارند و همین موضوع نیز شکارچیان را برای شکار مرال های نر ترغیب می نماید.

هوشنگ ضیایی، کارشناس حیات وحش در این رابطه می گوید: شکار با گوکر، در زمانی که ببر در جنگل های هیرکانی وجود داشت، کمتر انجام می شد. ببرها خود شکارچیان مرال هستند و با شنیدن صدای ساختگی گاوبانگی، به خیال شکار مرال، به سمت صدا می رفتند و به شکارچیان حمله می کردند. ترس از حمله ببر هم باعث شده بود در گذشته استفاده از گوکر توسط شکارچیان کمتر باشد، اما در سال های اخیر که خبری از ببر نیست، شکارچی ها با خیال آسوده، بدون ترس از حمله ببر، مرال های بی پناه را شکار می نمایند.

  • افزایش گاوبانگی در پارک ملی گلستان

پارک ملی گلستان از ذخیره گاه های زیست کره در ایران و از مهم ترین زیستگاه های مرال در ایران است. با وجود این، تا همین یکی دو سال قبل شکارچیان با حضور در این پارک ملی حفاظت شده، گوزن های قرمز را کشتار می کردند. اما از یک سال و نیم پیش با مشارکت محیط بانان قدیمی منطقه، متخصصان حیات وحش و بعضی شکارچیان حرفه ای مرال که حاضر شدند برای حفاظت از این گونه حیات وحش سلاح خود را کنار بگذارند، داوطلبان و دوستداران محیط زیست، یک شورای راهبردی برای حفاظت از یکی از مهم ترین ذخیره گاه های زیست کره در کشور تشکیل شد.

هوشنگ ضیایی که خود از اعضای این شوراست و اکنون برای مطالعه وضعیت مرال ها در فصل گاوبانگی در پارک ملی گلستان حضور دارد، می گوید: سال جاری در فصل گاوبانگی حتی جمعیت قوچ و میش های پارک ملی گلستان نیز افزایش یافته است. سال قبل 2500 قوچ و میش در این پارک ملی سرشماری شدند و حالا با سیاست های مشارکتی و حضور مردم، این تعداد به 3500 رأس افزایش یافته است.

او در مورد تأثیر تشکیل شورای راهبردی با مشارکت مردم و شکارچیان پشیمان حامی محیط زیست برای حفاظت از پارک ملی گلستان، بر افزایش جمعیت مرال ها یا همان گوزن قرمز، ادامه می دهد: شمارش مرال ها به دلیل حضور آنها در تاریکی بسیار سخت است، اما برآورد از جمعیت آنها برحسب شمارش بر اساس توده بقایایی که از خود برجای گذاشته اند، تعداد صداهای زمان گاوبانگی و ... انجام می گردد. 2سال قبل صدای نعره مرال ها در پارک ملی گلستان کمتر شنیده می شد، اما حالا و با کوشش های صورت گرفته در حفاظت از این پارک ملی کشور صدای بیشتری از نعره مرال ها ثبت شده است.

این متخصص حیات وحش اقدام پارک ملی گلستان در تشکیل این شورا و حضور و مشارکت مردم و اهالی برای حفاظت از پارک ملی گلستان و گونه های حیات وحش موجود در این پارک را یک اقدام ارزشمند خواند.

او گفت: اگر همین شیوه حفاظت و مراقبت تا چند سال دیگر ادامه بیابد و مورد حمایت نیز قرار بگیرد، پارک ملی گلستان به پناهگاه امن مرال ها تبدیل می گردد و جمعیت این گونه از حیات وحش افزایش بیشتری خواهد یافت.

  • آرتق قدیمی ترین شکارچی مرال هم اسلحه اش را زمین گذاشت

یکی از قدیمی ترین شکارچی های مرال، آرتق آرتقی آق قمیش است. او متولد 1325 و از 15سالگی اقدام به شکار نموده است. اصلی ترین شکار او مرال بود؛ با همان شیوه گوکر و تقلید صدای گاوبانگی مرال ها. آرتق شکار را برای معیشت ادامه داد تا آنکه 4سال قبل با اصرار محیط بان های قدیمی و رئیس پارک ملی گلستان پس از سال ها، شکار را رها کرد و اسلحه اش را بر زمین گذاشت. او حالا مالک یک اقامتگاه بومگردی در روستای گالیکش استان گلستان است. دوربین عکاسی را به جای اسلحه شکاری در دست گرفته و به ثبت لحظه های ناب از مرال ها پرداخته است. آرتق آرتقی آق قمیش همان شکارچی قدیمی مرال ها که دوربین را جایگزین سلاح شکاری نموده است، حالا می گوید: می ترسیدم شکار را رها کنم.

زندگی ام را از راه شکار می گذراندم، اما حالا با گذشت 2سال از راه اندازی اقامتگاه بومگردی خود، بسیار راضی تر از امرار معاش از راه شکار هستم. خوشحالم که شکار مرال را رها کردم. این حامی حیات وحش می گوید: به جز من 4 شکارچی دیگر هم مرال کشی را رها کردند. آنها نیز حالا یکی از حامیان گوزن قرمز در پارک ملی گلستان هستند؛ جایی که بیشترین مرال های دوران شکارشان را همانجا کشتار کردند. آنها حالا به محیط بان ها یاری می نمایند و دوستداران حیات وحش را برای دیدار از مرال ها به پارک ملی گلستان می برند. آرتق می گوید: در چند سالی که تفنگ را کنار گذاشته ام، کوشش کردم شکارچیان دیگر را هم تشویق به ترک شکار کنم. برای این کار هم باید کوشش گردد آنها را با معیشت های جایگزین آشنا کرد. آرتق آرتقی که تا چندسال پیش در شاخ می دمید و گاوبانگی گوزن قرمز را تقلید می کرد و بعد هم گلوله ای به قصد کشتار شلیک می کرد، حالا نزدیک به 3 سال گذشته سلاح شکاری را زمین گذاشته و دوربین را جایگزین آن نموده است. آرتق در شاخ کل می دمد و گاوبانگی مرال ها را تقلید می نماید. مرال های نر به سویش می آیند و او با دوربین عکاسی به استقبال شان می رود و گردشگران را به تماشای آنها می کشاند.

  • خبرنگاران- یکشنبه 31 شهریور 1398
منبع: همشهری آنلاین

به "رونق گاوبانگی در پارک ملی گلستان" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "رونق گاوبانگی در پارک ملی گلستان"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید